Parelroute Veerkracht - Brouwershaven

(3,5 km)

Zeeland is als een grote oester met veel prachtige parels. Met deze puzzelroute ontdek je de verborgen schatten van Brouwershaven. Soms zijn ze zo goed verborgen dat je ze alleen kunt vinden door goed te kijken, te luisteren en te doen. 

Startpunt: Markt 8, 4318 AG Brouwershaven
Lengte route: 3.5 kilometer

Hoe werkt het?
Volg de route en ontdek meer over de omgeving. Beantwoord de vragen en verzamel letters. Aan het einde van de route kun je met deze letters een woord vormen. 

Dit ga je zien

Startpunt: Markt 16
4318 AG Brouwershaven
1

Brouws museum

Haven Zuidzijde 15
4318 AJ Brouwershaven
Brouws museum
2

Molen Windlust Brouwershaven

Slingerbos
4318 AK Brouwershaven
Molen Windlust Brouwershaven
3

Molen De Haan

krabbendijke
Brouwershaven
Molen De Haan
4

De Nicolaaskerk

Kerkplein 3
4318 EB Brouwershaven
De Nicolaaskerk
5

Geboortehuis Jacob Cats

Noorddijkstraat 7
4318 Brouwershaven
Geboortehuis Jacob Cats
Eindpunt: Markt 16
4318 AG Brouwershaven

Beschrijving

Startpunt: Markt 16
4318 AG Brouwershaven

Brouwershaven, stad aan de Grevelingen en stad met vele gezichten. Ooit een handelstad waar veel goederen aan wal werden gebracht of werden verscheept in de tijd dat Rotterdam over het water nog niet goed te bereiken was. En natuurlijk is het de geboortestad van de beroemde Jacob Cats. Tussen al deze hoogtepunten kent Brouwershaven ook dieptepunten. Maar telkens kwam ze weer overeind.

Smalstad
In 1403 krijgt Brouwershaven stadsrechten. Maar het blijft een smalstad, een stad die te klein is om deel te nemen aan de Staten van Zeeland. Dus je had als stad niets te zeggen. In 1575 wordt de nauwelijks versterkte stad veroverd door Spaanse troepen en vervolgens in brand gestoken. Dat mag niet meer gebeuren en er komen aarden stadswallen, omgeven door een natte gracht. Vijf poorten geven toegang tot de stad. Bij de stormvloed van 1682 wordt een deel van de vestingwerken vernietigd. De vesting wordt opgeheven in 1820, en vervolgens ontmanteld. De wallen en grachten aan de oost- en noordzijde van de stad zijn, zoals je nog kunt zien, bewaard gebleven.

1. Handelstad
Schouwen en Duiveland waren vroeger twee eilanden. Een brede kreek, genaamd Gouwe, stroomde ertussen. Door eb en vloed ontstonden getijdekreken. Een van die kreken eindigde in het Schouwse land bij Brijdorpe, toen een dorp met een kerk. Bij de bedijking van de polder in de 12e eeuw legde men een dam in de kreek en in de dam een sluis om het polderwater af te voeren. Rond die dam moest een dorp komen. En zo werd er op de dijken, die men aanlegde, Brouwershaven gebouwd.
Brouwershaven groeide uit tot een mooi stadje waarin veel handel werd bedreven. Vaten met haring en meekrap (voor de rode kleurstof) werden met een houten kraan vanaf de markt in de schepen in de haven geladen en naar o.a. Brabant, Rotterdam en Antwerpen vervoerd. Maar ook met mossels, garnalen en bier werd veel geld verdiend. En op de waag woog men graan, meel en metaal. Inmiddels is er niet veel sprake meer van handel, maar de overblijfselen van deze handelsstad zijn nog steeds aanwezig en goed zichtbaar.
Vraag 1: Wat zat er voornamelijk in de vaten die de houten kraan op de markt verplaatste? Meekrap en …  Noteer de 1e letter.

2. Slingerbos
In februari 1953 was er een grote storm en veel dijken in Zuidwest Nederland braken onder het geweld van het beukende water. Ook Brouwershaven kreeg ermee te maken. Drie mensen sneuvelden en het water liet een puinhoop achter. Voor de wederopbouw was geld nodig en die kwam uit de gemeente Voorburg (bij Den Haag). Deze gemeente adopteerde het stadje en schonk 50.000 gulden (omgerekend zo’n 23.000 euro). Gebouwen en straten werden hersteld, maar er gebeurde nog veel meer. Zo werden er bijvoorbeeld 92 paar sokken gebreid en kregen alle 220 schoolkinderen een cadeautje. In het vernieuwde Slingerbos kwam een gedenksteen te liggen om deze bijzondere adoptie niet te vergeten.
Vraag 2: Door welke gemeente is Brouwershaven geadopteerd? Noteer de 2e letter.

3. Havenstad
Rotterdam was en is een havenstad van wereldformaat. Maar wat doe je als je daar niet kunt komen met je schip? Dan kom je in Brouwershaven terecht. Zo gebeurde het rond 1840. Door verzanding van de Brielse Maas en het Goereese Gat konden zeeschepen niet in Rotterdam komen. Ook niet in de haven van Brouwershaven, die was veel te klein en het toegangskanaal was te smal en te ondiep. Dus werden snel dukdalven geplaatst, een soort meerpalen bij de zandplaat ‘Dwars in de weg’.
Honderden schepen kwamen langs en dat zorgde ervoor dat Brouwershaven ging bruisen. Veel zee- en rivierloodsen (mensen die veel weten over het plaatselijk vaarwater) kwamen er wonen en er ze kregen hun eigen kantoor ‘het gebouw van het Loodswezen.’ Ook kwam er een enorm tonnenmagazijn. De tonnen, die hier opgeslagen stonden, werden gebruikt om de vaarroute aan te geven voor schepen. Rechts de rode en links de groene tonnen. Daartussen is de veilige vaarroute.
In die tijd waren er wel 27 hotels en café’s te vinden in het stadje en niet te vergeten het luxe badhotel Catsburg. Maar in 1870 kreeg Rotterdam weer een verbinding met de zee. Van bruisen was geen sprake meer. Mensen trokken weg en het luxe badhotel werd gesloopt. In Brouwershaven keert de rust weer terug.
Vraag 3: Wat is de naam van het luxe badhotel? Noteer de 1e letter.

4. Molen
Omdat de molen van Brouwershaven op de vestingwallen van de stad staat, kun je hem al van verre zien. Gebouwd in 1724 en tot 1954 werd hier nog graan gemalen. Een paar jaar later begon de restauratie en vond met nog sporen van een oude molen die op dezelfde plek heeft gestaan. De laatste restauratie vond plaats in de jaren ’60 door de molenmaker J. van den Hamer. De kleine molen ‘windlust’ is dus blijkbaar goede reclame geweest! Deze molen heeft natuurlijk ook een naam. Welke dat is? Dat kun je vinden op de kap van de molen. 
Vraag 4: Aan welke dijk ligt deze molen? Noteer de laatste letter.

5. Stadhuis
De achterkant van dit stadhuis is in de 15e eeuw gebouwd en was toen waarschijnlijk de voorkant! Het gedeelte aan de voorkant is dus later gebouwd, in de 16e eeuw. De leeuwen dragen wapens. Wapens van Zeeland en wapens van Brouwershaven. Boven de deur zie je in een nis de geblinddoekte Vrouwe Justitia zitten met haar zwaard en weegschaal. Zij spreekt recht. Geblinddoekt, want ze is onpartijdig. Het maakt niet uit wie je bent. Ze hoort alles aan en wikt en weegt (vandaar de weegschaal) of iemand schuldig is. Als iemand schuldig is volgt een straf. Ze houdt haar zwaard al klaar.
Op de zolder van het stadhuis was ook een gevangenis. Rond 1765 zat hier een oplichter, Johan Cato Kamerling. Hij vertelde iedereen dat hij dokter was en veel mensen geloofden hem. Hij trouwde zelfs met de dochter van de burgemeester! Maar hij werd toch ontmaskerd, in de gevangenis gegooid en zelfs gebrandmerkt.
Bovenop het stadhuis staat nog een beeld van een vrouw met drie kinderen. Het is Charitas, oftewel Barmhartigheid, omdat in dit gebouw ook een weeshuis zat. Zo was en is het een huis voor veel verschillende mensen.
Vraag 5: Het wapen met de golven dat de leeuw vast heeft is het wapen van? Noteer de 2e letter.

Je hebt nu een aantal letters verzameld. Deze vormen een achternaam die je terug kunt vinden op de Markt.

Eindpunt: Markt 16
4318 AG Brouwershaven