Burghsluis is niet alleen de naam van deze haven, maar ook van de buurtschap die eromheen ligt. Er staan slechts een stuk of dertig huizen en er woont maar een handjevol mensen permanent. De haven van Burghsluis is tegenwoordig vooral ingericht voor de pleziervaart; de jachthaven telt rond de 130 ligplaatsen en een kleine 60 passantenplaatsen. Het is ook de thuishaven van MS de Onrust. Deze vertrekt meerdere malen per week voor een rondvaart.
De haven van Burghsluis is eigenlijk ontstaan ten koste van het naastgelegen Westenschouwen. De belangrijkste inkomstenbron van dat dorp was de haringvisserij, later kwam daar de handel bij. Toen de haven van Westenschouwen rond het jaar 1500 verzandde, werd die van Burghsluis aangelegd. De oorspronkelijke haven van Burghsluis lag ongeveer 500 meter westelijker dan de huidige haven. Het was een belangrijke plek voor de Westhoek van het eiland voor het verschepen van landbouwgewassen en vee.
Een paar honderd jaar later volgden er verbeteringen aan de haven. In 1872 en 1888 werd het oostelijk deel, dat toen nog een driehoekig tijhaventje was, verbeterd en verruimd. De Watersnoodramp in 1953 bracht grote veranderingen met zich mee voor de haven. Deze ging namelijk dienst doen als werkhaven voor het dijkherstel en werd uitgebreid tot een grootte van 4 hectare. De haven van Burghsluis is uniek, er zijn nog maar weinig van dergelijke haventjes te vinden op Schouwen-Duiveland.
Een bijzonder gebouwtje bij de haven is ’t Torentje. Dit is de lichtkoepel van de Schouwse vuurtoren Westerlicht. Deze is hier in 1979 geplaatst om dienst te doen als havenkantoor. De koepel dateert al uit 1849 en was vroeger te zien op het 250 guldenbiljet, waar de vuurtoren van Nieuw-Haamstede model voor stond. In 2019 werd ’t Torentje gerenoveerd en wanneer er iemand van de watersportvereniging aanwezig is, kunnen bezoekers er een kijkje nemen.
Deze stad is de enige plek met een haven op het eiland die dat woord ook daadwerkelijk in de naam heeft. Maar hoe Brouwershaven precies aan zijn naam gekomen is, is een klein mysterie. Er wordt vaak gedacht dat het komt door de belangrijke rol die de stad gespeeld zou hebben bij de import van bier uit Delft. Maar er is geen bewijs dat dat ook echt zo was. En als het wel zo was, dan was de naam Bierhaven bijvoorbeeld logischer. Plaatsen worden nu eenmaal niet vernoemd naar mensen die er niet komen. Tenzij het heiligen of vorsten betreft. Het zou dus kunnen dat de naam afgeleid is van ‘de haven van ene Brouwer’, maar ook dat is onbekend.
Wat wél bekend is, is dat Brouwershaven rond 1285 gesticht werd als nieuwe haven voor Brijdorpe. De haven van dat dorp was namelijk verzand. De naam Brouwershaven komt in de archieven voor het eerst voor in 1318. Brouwershaven heeft afwisselend succesvolle tijden gekend. Door visserij en handel in allerlei producten van bieten tot wijn groeide de stad. Toch was er een groot nadeel aan deze haven: de route naar de Grevelingen was lang en smal. Schepen werden steeds groter en konden niet allemaal even gemakkelijk de haven binnen varen. Brouwershaven raakte klandizie kwijt.
In de negentiende eeuw was er een opleving door de verzanding van de Brielse Maas en het Goereese Gat. Brouwershaven kreeg een functie als overslaghaven voor kleinere schepen die beter de Rotterdamse haven in konden dan de grote handelsschepen. Totdat de Nieuwe Waterweg in 1872 gegraven werd. Toen werd die functie overbodig. Na de watersnoodramp in 1953 kwamen de Deltawerken en werd er een jachthaven aangelegd. Deze bestaat nu uit de Oude en de Nieuwe Jachthaven die in 2022 flink werden gerenoveerd. Aan weerskanten van de Oude Jachthaven vind je nog de oude pakhuizen. Dit deel van de haven heeft een historische uitstraling en ligt in het hart van de stad. Het loopt om een bocht over in de Nieuwe Jachthaven. In totaal telt de jachthaven zo’n 475 ligplaatsen. Meer informatie over Brouwershaven en de geschiedenis? Bezoek dan het Brouws Museum.
Misschien heb je wel eens gehoord van het Catshuis. Het huis in Den Haag waar de minister-president woont. Dit is vernoemd naar Jacob Cats die er ook woonde en rond 1640 raadspensionaris van Holland was. Dat is vergelijkbaar met de minister-president. Maar het begon allemaal hier in Brouwershaven. Je bent al langs het huis gelopen waar Jacob Cats op 10 november 1577 geboren is. Het staat op de hoek van Kerkstraat en de Noorddijkstraat.
Hij werd bekend door zijn teksten in dichtvorm. Zo bekend, dat mensen vroeger sowieso 2 boeken in huis hadden, de Bijbel en een boek van Cats. Z’n beroemdste werk was het boek ‘Huwelijk’ met handige tips voor een goed huwelijk: de huwelijksleeftijd, opvoeding en zelfs bedlessen. Later wordt hij politicus en jurist en komt hij dus te wonen in Den Haag. Daar sterft hij in 1660 en laat aan zijn twee dochters een bedrag van 2,3 miljoen gulden na!
Je hebt inmiddels een aantal letters verzameld. Deze vormen een achternaam die je terug kunt vinden op de markt. Zo vind je de parel van de veerkracht. Als je haar gevonden hebt, zoek dan verder. De parels liggen door heel Zeeland verspreid! Zoek en vind ze allemaal!
Hier kun je zelf ontdekken wat er allemaal te vinden is in de kreek. Kijk door de periscoop naar het wateroppervlak of vis het water uit de kreek. Wil je liever water toevoegen, gebruik dan de pomp en zie hoe het water stroomt. Dit alles op een historische plek, namelijk op delen van de oude Zeedijk. Vraag 5: Op welke locatie ben je? Neem hiervan de laatste letter.
Ouwerkerk
Bekijk info
Liberation route Europe | De tien van Renesse Vliegveld Haamstede